Met het oog op het naderende einde van corona en in de hoop weer naar musea te kunnen gingen Joost en Mathilde voor het Mediahuis op pad om meer te weten te komen over de pest. In museum het Valkhof staat de tentoonstelling over de pest in Nijmegen nu nog ‘in het donker’ maar binnenkort hopen we weer door de zaal te lopen en de pestdokter te ontmoeten. Zij interviewden Odette Straten, educator bij museum het Valkhof. https://www.museumhetvalkhof.nl/

Door Joost Wilkens en Mathilde Schoofs

Museum het Valkhof gaat toch alleen maar over Romeinen en oud-Nijmegen? Hoe moet ik deze tentoonstelling plaatsen?

Het uitgangpunt van deze tentoonstelling was een schilderij in het museum van een pestdokter. Deze pestdokter werkte hier in Nijmegen in de 7de eeuw. En ook hebben we een beeld van Sebastiaan: hij was een van de “Pest Heiligen”. Dit beeld hebben we nog niet heel lang in het museum. Die 2 onderdelen in onze collectie en de gedachte dat er ook veel mensen met pest hier in Nijmegen waren hebben ons geïnspireerd voor deze tentoonstelling.

Heeft de komst van Covid-19 voor inspiratie gezorgd bij deze tentoonstelling?

Het was al gepland voor corona. We waren er al heel lang mee bezig. We hadden ons al voorgesteld hoe het eruit kwam te zien. Mensen zouden dan binnenkomen, hun handen moeten ontsmetten en verplicht mondkapjes en handschoenen dragen. Toen we dit bedacht hadden wisten we nog niks over corona. Toen corona in Nederland kwam moesten we alles omgooien. We konden dit niet zo tentoonstellen. Aan de andere kant hebben we door corona veel geleerd. De pest is opeens veel dichterbij gekomen. Je ziet nu veel dingen terugkomen. Het is opeens heel interessant om de verschillen te zien van nu en toen.

Wat is er specifiek aan de Pest in Nijmegen? En is dat terug te zien in de tentoonstelling?

De pest heeft constant door Europa rondgecirkeld. Van de 14de eeuw tot ongeveer 1700 was de pest in West-Europa dus ook in Nijmegen. In 1635 zijn er veel mensen hier in Nederland overleden aan de pest en dat is opgeschreven en bewaard gebleven. Onder andere omdat die pestarts bijvoorbeeld hier in Nijmegen is geweest en er een boek over geschreven heeft. Deze boeken zijn nu belangrijk voor de medici.

Hoe komt een tentoonstelling tot stand: wie kiest het thema, wie bepaalt de vorm (en wat er getoond wordt) en wie bouwt op?

Het thema doen we vaak in een programmacommissie. We gaan er eerst samen over brainstormen. Zo kwam het thema de pest tot stand. Later kwamen we erachter dat een museum in Duitsland ook een tentoonstelling over de pest had.

Wordt er bij de tentoonstelling gekozen voor een specifieke doelgroep (kinderen of volwassenen etc.)?

Dat doen we altijd van tevoren. Deze tentoonstelling is voor een oudere doelgroep. Die gaan namelijk vaker naar musea. Ook hebben we gekozen voor studenten samen met hen zijn we gaan kijken wat zij interessant vinden. En dan hebben we ook nog projecten voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs.

Wordt er weleens een beroep op kinderen gedaan, advies gevraagd, bij het maken van een specifieke tentoonstelling?

Dat doen we op dit moment nog niet maar dat willen we wel gaan doen. We maken nu wel steeds vaker tentoonstellingen voor gezinnen. Wat we al wel doen is met studenten kijken wat ze ervan vonden en dat willen we ook doen met kinderen.

Waarom is deze tentoonstelling interessant voor kinderen?

Ik denk dat het vooral interessant is om de vergelijkingen te trekken tussen nu en toen. Als er geen corona zou zijn, zou ik de tentoonstelling misschien zelfs wel een beetje te eng, te donker en te negatief vinden voor kinderen. Door corona denk ik dat het toch anders is geworden. Ik denk dat je het je nu beter kan voorstellen.

Waar komt het gebruikte materiaal vandaan voor de tentoonstelling?

Deels uit onze eigen collectie. En verder zijn het alleen maar bruiklenen. Dingen die we van andere musea hebben geleend. Dan schrijven we wel honderden brieven met de vraag of wij een van hun schilderijen of beelden mogen lenen. En dat zijn nu spullen uit heel Europa.

Wat is uw favoriete object / afbeelding uit deze tentoonstelling?

Het is een schilderij van de pest in Leiden en ik had nooit verwacht dat kunstenaars de pest zo konden weergeven. Mensen in die tijd dachten dat de pest een vieze wolk was. Je ziet allemaal mensen heel ziek liggen en daar boven zie je dan een grijze wolk die de pest voorstelt

Stel je wilt met je geschiedenisdocent en je klas de tentoonstelling bezoeken, kan dat?

Op dit moment kan dat helaas niet. Maar als jullie in juni willen komen… graag! Dan kunnen we jullie hopelijk weer rondleiden! We hebben wel voor het voortgezet onderwijs een app om opdrachten te maken en dan kun je het in je eentje bekijken.

Is er nagedacht over een alternatief bezoek als het museum nog dicht moest blijven?

Zeker! We geven online rondleidingen voor alle collecties behalve helaas voor de tentoonstelling over de pest. Omdat licht op de voorwerpen niet goed is, laten we deze tentoonstelling ‘slapen’’ (alle lampen uit). Er zijn afspraken gemaakt met de musea waar de materialen vandaan komen. Wellicht mogen die langer in bruikleen blijven om de tentoonstelling te verlengen.

Hoe is het om conservator te zijn in het valkhof museum?

Ik ben eigenlijk educator. De conservator beheert de collectie van het museum en dat wat je ziet. We hebben een conservator voor het Romeinse gedeelte. Je hebt dan de verantwoordelijkheid voor de spullen maar je maakt ook de tentoonstelling.

Wat vindt u zelf van de tentoonstelling?

Ik vind deze heel erg mooi. En het onderwerp fascinerend.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here